Oryginalny tytuł: EXPRESSEM PRZEZ XXV WIEKÓW PIŁKI NOŻNEJ.
ARTYKUŁ Z 1959 ROKU!

„Z 8 KAWAŁKÓW SKÓRY ZSZYWA SIĘ PIŁKĘ. NAJPIERW ROZGRZEWA SIĘ JĄ NAD OGNIEM, A POTEM CHŁODZI W WODZIE. POWIETRZE POZOSTAJE W PĘCHERZU. PIŁKĘ POPYCHA SIĘ W GRZE BEZ PRZERWY NOGĄ I PIĘŚCIĄ. ZWYCIĘZCÓW NAGRADZA SIĘ KWIATAMI, OWOCAMI, WINEM, SREBRNYMI PUCHARAMI I BROKATOWYMI MATERIAŁAMI, A POKONANYCH WYSZYDZA”.

Tak brzmi zachowany z czasów dynastii Tang (618 p. n. e.) opis gry w piłkę nożną.
Na 637 lat przed naszą erą cesarz Huang –Ti zaliczał do programu wyszkolenia rycerskiego, obok szermierki, zapaśnictwa, polowania i tańca, również grę w piłkę nożną. Nazywała się ona Ts – uh – kun (Ts uh oznacza kopać, kuh – piłka).
Gra w piłkę, w różnych swych odmianach, znana była u Greków i Rzymian a także u wszystkich bardziej cywilizowanych narodów: Azteków, Mayów. Inków, Indian, a nawet u Eskimosów, co wskazywałoby, że jest to ćwiczenie naturalne, bardzo odpowiadające potrzebie ruchu.

Nowoczesna piłka nożna pochodzi z Anglii. Istnieje hipoteza, że mieszkańców Wielkiej Brytanii zapoznali z grą w piłkę legioniści Cezara. Istnieją też dane, że pierwszy mecz między Anglią a Szkocją odbył się w IX wieku w Koldear Castle. Wiliam Fitzstephan w dziele o kulturze fizycznej, wydanym w 1174 r. wspomina o piłce nożnej.

W wiekach średnich piłka była grą uliczną. Rozgrywkę zaczynano zwykle na rynku miasta, a celem gry było przeniesienie piłki do bram miasta przeciwnika. Przy zdobywaniu tych bram piłkarze łamali sobie ręce i nogi, toteż nawet edykty królewskie (np. Edwarda III w 1349 r.) zakazywały: „sztyrchaniny wokólwielkich piłek, gry w kręgle, walki kogutow i innych gier idiotycznych”. Ale wszystkie te zakazy od najdawniejszych czasów były bezskuteczne.
Do roku 1863 gra w piłkę była podobna do rugby. W tym roku angielscy piłkarze postanowili grać tylko nogami, odłączyli się od rugbistów i założyli związek piłki nożnej (w 1963 roku obchodzony był jubileusz stulecia – przyp. jw.). Do tej chwili popularność footbolu toczy się lawiną przez wszystkie kraje. W 1982 roku powstaje FIFA, do której dziś należy – prawie tyle państw co do ONZ.

Długiego trzeba było czasu, zanim wykształciły się przepisy gry podobne do prawideł, z jakimi spotykamy się dziś na boiskach. Był czas , że grano beż sędziów, był czas, że sędzia miał do pomocy „draba”, który na jego znak trąbką dawał sygnał przerwania gry. Do 1891 roku nie znano rzutów karnych, sędziom natomiast przysługiwało przyznawanie bramek „za rozmyślne ręce przed bramką”. Podsędków na liniach bocznych wprowadzono w 1891 roku.

Niemniejszym modyfikacjom podlegało rozstawienie zawodników na boisku. Początkowo tylko jeden zawodnik prócz bramkarza grał w obronie, a reszta w ataku. Z czasem liczba obrońców wzrosła. Rozstawienie klasyczne ( bramkarz, 2 obrońców, 3 pomocników, i 5 napastników) wprowadził kapitan drużyny „Cambreidge) W. N. Cobbold w 1883 r. Rozstawienie WM (bramkarz, trzech obrońców, 2 pomocników, dwóch łączników i trzech napastników w przedzie) wprowadził w 1930 roku manager „Arsenalu”, Chapman.

Ewolucje przechodził również styl gry: od prymitywu ruch – and – kick (kopnij i goń) kluby angielskie przeszły do długich podań i gry skrzydłami. Szkoci wywalczyli grę krótkimi podaniami, trójkątami i prowadzenie ataku trójką środkową. Szkocki styl gry naśladowała „Cracovia, (szkoła krakowska). System WM położył nacisk na podania prostopadłe i na ścisłe krycie „każdy swego”. Był to styl defensywny, stawiający na pierwszym miejscu bezpieczeństwo własnej bramki – „safety-first”. W okresie od igrzysk olimpijskich w Helsinkach do V mistrzostw świata (1952-1954) „krzykiem mody” piłkarskiej była gra na zmianę miejsc i wybieganiem na pozycje.

Ale dość już „starzyzny”. Jak się obecnie gra w piłkę nożną? Jaki sposób gry jest obecnie najmodniejszy?
Oczywiście najmodniejszy, czy najbardziej podziwiany i naśladowany jest zawsze sposób gry mistza świata a więc teraz Brazylii.

Po II wojnie światowej wyschła w Anglii inicjatywa w zakresie teorii piłkarstwa. W innych krajach poza Anglią piłka nożna rozwija się w trzech kierunkach: w ZSRR położono akcent na kondycję fizyczną i naukowe badania w zakresie fizjologii; w Południowej Ameryce na pierwszy plan wysunęły się żonglerka techniczna i szybkość zawodników, na Węgrzech zaś – taktyka polegająca na zmianach miejsc, przy jednoczesnym dobrym wyszkoleniem technicznym i kondycji fizycznej. V Mistrzostwa Świata (w Szwajcarii) dały sukcesy drużynom grającym stylem zbliżonym do Węgrów. Drużyny południowo – amerykańskie posiadały bajecznych wprost indywidualistów, lecz nie miały zrozumienia dla gry zespołowej i pozostały beż poważniejszych sukcesów.

Brazylia wyciągnęła z tego naukę. W 1958 roku wysłała swą reprezentację i kilka czołowych drużyn na szereg meczów do Europy i nie tylko przyswoiła sobie sposób gry „na zmianę miejsc”, ale jeszcze ulepszyła go, nie zatracając jednocześnie swych atutów: szybkości i żonglerskiej techniki. Brazylia zaskoczyła Europę nowym rozstawieniem drużyn ( wzorowanym w pewnym stopniu na „szwajcarskim ryglu”). Rozstawienie to: bramkarz, czterech obrońców, dwóch pomocników, i 4 napastników (1-4-2-4) tak uszczelniło linie obrony Brazylijczyków, że stracili oni najmniej bramek ze wszystkich drużyn grających w Szwecji o mistrzostwo świata. Specjalny sposób gry zamojskich gości, elastyczne prowadzenie obrony i ataku („wszyscy w obronie – wszyscy w ataku”) przy doskonałej kondycji zawodników pozwoliły im przerzucać gros sił pod swoją bramkę lub przeciwnika, w zależności od sytuacji. Poza tym Brazylijczycy rzucili na szalę zwycięstwa jeszcze jeden atut – atak indywidualny. W tym nikt nie mógł im dorównać. Dzięki nadzwyczajnemu wyszkoleniu technicznemu Brazylijczycy umieli wózkiem, zwodami, mylącymi manewrami – na własną rękę, indywidualnie otwierać drogę do bramki. To wszystko czyniło ich grę niezwykle ciekawą i skuteczną.

Na mistrzostwach świata w Szwecji atak indywidualny „gry zespołowej, odzyskał swoje walory. Dziś indywidualne udoskonalenie się techniki w technice jest znów na pierwszym planie. Także i nasi trenerzy, na zjeździe unifikacyjnym, radzili nad unowocześnieniem gry naszych drużyn i upodobnieniem jej do brazylijskiego wzoru...
Autor: Stanisław Mielech, 1959 r.

JWIP.Pl. Autor artykułu - świetny piłkarz – wielokrotny reprezentant Polski, dziennikarz sportowy i doktor praw - żył w latach1894 -1962.
Artykuł ukazał się w roku 1959 na łamach „Sportu dla Wszystkich”. Wówczas sekretarzem redakcji tego miesięcznika był Stanisław Zakrzewski – „Ojciec Polskiej Kulturystyki”.

Stanisław Mielech w dniu 6 sierpnia 1914 roku wstąpił do Legionów, a w kwietniu 1916 roku wraz z kolegami założył klub sportowy – Legia, który istniał 2 lata, jako frontowa drużyna. I w niej grał mecz, który oglądał Komendant Józef Piłsudski.
W dziale „Różne” jest jego artykuł z 1939 roku (!) o powstaniu frontowej Legii, pt. „Legia symbol niepodległości, 1921 r.” Polecam również przeczytać wspomnienia autora z gry w pierwszym międzynarodowym meczu reprezentacji Polski w piłce nożnej. Odbył się on w Budapeszcie 18 grudnia 1921 r. Tytuł artykułu: „90 lat temu w Budapeszcie z Orłem Białym na piersiach” ( cz 1).
J.W.
Rej.574./ Różne –73/ 2012.06.08/JWIP.PL
Aktualizacja 2012.07.04 godz. 14:52