Strona G堯wna

Nasz program

O nas

Forum

Galeria zdj耩

PIONIERZY

Kontakt
Artyku造:
Jan W這darek
Historia
Sylwetki
Wywiady
Porady
Trening
Dietetyka
Medycyna
Wspomaganie
Sterydy
O鈔odki
R荅NE
Statystyka
Odwiedzi這 nas:
4295906
os鏏.
Oni s z nami:
Atleci Drugiej Sofistyki. Aut. Helena Cichocka i Jan W這darek

W Wydawnictwie Naukowym Uniwersytetu Miko豉ja Kopernika w Toruniu ukaza豉 si niezwykle interesuj帷a publikacja - zawieraj帷a pierwszy polski przek豉d (opatrzony wst瘼em i komentarzem) pi鏎a prof. dra hab. Mariana Szarmacha – prawie nieznanego traktatu O atletyce greckiego autora z prze這mu II i III wieku n. e. Flawiusza Filostratosa. Po prawie 2 tysi帷ach lat od ukazania si tego traktatu zarzuty stawiane przez greckiego autora 闚czesnym sportowcom oraz ich trenerom s jak najbardziej i dzisiaj aktualne.

Filostrat pisa w okresie zwanym w literaturze antycznej Drug Sofistyk, kt鏎y to okres charakteryzuje nostalgiczny stosunek do dawnej greckiej przesz這軼i w r騜nych dziedzinach 篡cia, co bynajmniej nie omin窸o krytycznej oceny 闚czesnego sportu: „Wydaje mi si rzecz s逝szn, bym zaj掖 si przyczynami, kt鏎e spowodowa造 ten upadek i bym skonfrontowa moj wiedz z trenerami i 獞iczonymi, [...] skoro dzisiejsi atleci ust瘼uj tak dalece dawniejszym” (s. 15).


Bardzo ciekawe s uwagi Filostrata dotycz帷e specyfiki lekkiej atletyki (okre郵anej greckim terminem gymnastike), kt鏎 uwa瘸no za rodzaj sztuki (gr. techne) , a na kt鏎 opr鏂z dyscyplin sportowych takich, jak bieg, boks, czy zapasy, sk豉da造 si zar闚no elementy nauk medycznych jak i umiej皻no嗆 nauczania powy窺zych dyscyplin, czyli zadania trenera. Zdarza造 si w historii antycznego sportu zupe軟ie dla nas nie do zaakceptowania przypadki, kiedy trener niedostatecznie przyk豉daj帷ego si do zwyci瘰twa zawodnika zabi (!): „Powiadaj, 瞠 pewien trener w Olimpii zabi ostr skrobaczk atlet dlatego, 瞠 przy這篡 si niedostatecznie do zwyci瘰twa”(s. 34) i o innym trenerze: „ [...] by tak rozdra積iony tym, 瞠 Gerenos przerwa trening [...], i zabi atlet po鈔odku gimnazjonu za nieznajomo嗆 zasad 獞icze” (s. 74). S to zdecydowanie skrajne przypadki „krytycznego” stosunku trenera do zawodnika 鈍iadcz帷e o „okrutnych” relacjach mi璠zy trenerem a zawodnikiem.

Traktat ukazuje jednak przede wszystkim pozytywne aspekty wsp馧pracy trenera z zawodnikiem, a w tym spos鏏 rekrutacji obiecuj帷ych sportowc闚: „Skoro o sprawno嗆 fizyczn cz這wieka nale篡 si troszczy od urodzenia, niech trener idzie do ch這pca maj帷ego by atlet, by przyjrze si najpierw jego rodzicom, czy z陰czyli si w m這dym wieku, czy s dobrze urodzeni i zdrowi, czy nie maj sk這nno軼i do chor鏏 neurologicznych [...] M這do嗆 rodzic闚, szczeg鏊nie gdy spotkali si oboje dobrze urodzeni, daje si喚 atlecie, zdrow krew, odporno嗆 ko軼i, 鈍ie穎嗆 sok闚 w organizmie i stosowny wzrost. Mog przypuszcza, 瞠 przysparza mu te urody” (s. 45). Dalej Filostrat pisze, jak niekorzystna dla uprawiania sportu jest sytuacja dzieci rodzic闚 starszych: „Sk鏎a u takich dzieci jest delikatna, przy obojczyku tworz si g喚bokie jamki, maj nabrzmia貫 t皻nice, jak to bywa po ci篹kim wysi趾u fizycznym, stawy biodrowe s u nich lu幡e, odznaczaj si te w徠陰 muskulatur. Mo積a to zaobserwowa podczas treningu. S oci篹ali [...] Na ich twarzy nie pojawiaj si 瘸dne kolory przy wysi趾u. Nie s zdolni niczego osi庵n望. Marnuj sw鎩 trud, kt鏎y nie pozostaje w 瘸dnym zwi您ku z tym, co osi庵aj. Tych wykluczam z zawod闚, gdy nie cechuje ich w 瘸den spos鏏 m瘰ka t篹yzna [...] (s.46).

Filostrat s逝sznie zwraca uwag na konieczno嗆 uprawiania sportu tak瞠 przez dziewcz皻a; ju mityczny kr鏊 Sparty (z IX w. p.n.e.) Likurg mia powiedzie: „Niech dziewcz皻a 獞icz cia這 i niech biegaj publicznie”, co autor traktatu dok豉dniej komentuje: „Mia na my郵i rodzenie i posiadanie zdrowych dzieci poprzez trosk i sprawno嗆 fizyczn”; je郵i taka dziewczyna „po陰czy si z r闚nie wysportowanym m篹em, wyda pi瘯ne, dorodne, silne i zdrowe potomstwo. Sparta okaza豉 si niepokonana w wojnie, poniewa takie by造 tam ma鹵e雟twa” (s. 44). Dlatego te „Spartanie chcieli, by trenerzy znali si na wszystkich 獞iczeniach, gdy uwa瘸li, 瞠 zawody s zapraw do wojny” (s. 35). Tak wi璚 idea sportu s逝篡豉 w Sparcie nie zawodom lecz zdobywaniu si造 fizycznej (s. 78).

Filostrat podkre郵a, i nie zawsze jednak uprawiano sport dla samej idei sportu, czy cho熲y dla zdobywania jedynie si造 fizycznej. A przecie: „traktowali walk jako zapraw do 獞icze, 獞iczenie za jako zapraw do walki” (s. 62). Z czasem bowiem, na co u瘸la si nasz autor, wszystko uleg這 zmianie na gorsze: „ [...] pojawili si tacy, kt鏎zy nigdy nie s逝篡li w wojsku, a leniwi zast徙ili pracowitych, sprawnych za zniewie軼iali oraz zapanowa豉 sycylijska moda na przysmaki...” Sprowadzono cukiernik闚 i wykwintnych kucharzy, przez kt鏎ych zawodnicy staj si „瘸r這czni, maj帷 przepa軼iste brzuchy poch豉niaj帷e pieczywo posypane makiem, z m彗i t逝czonej w mo寮zierzach, a tak瞠 smako造ki z ryb. Przy nich nale篡 uwa瘸, z jakiego morza one pochodz, jako 瞠 bardziej t逝ste s stamt康, gdzie jest mu, delikatne z miejsc skalistych, mi瘰iste z pe軟ego morza, w ma貫 za rybki obfituj wodorosty. Doda tu nale篡 mi瘰o wieprzowe, z kt鏎ym 陰czy si nieprawdopodobna ilo嗆 wskaza kucharskich...” (s. 63). Tak瞠 ci, kt鏎zy za du穎 wypili, nie powinni przyst瘼owa do treningu: „U zawodnik闚 maj帷ych w ciele nadmiar wina zwyk貫 獞iczenia wywo逝j poty. Nie nale篡 wi璚, by trenowali zrazu ci, co za du穎 wypili, nie powinni te jednak zaniecha zupe軟ie 獞icze. Niech staraj si, by organizm pozby si zepsutej wilgoci, by nie skazi ni krwi” (s. 71).

Zdaniem Filostrata niekorzystnie wp造wa這 tak瞠 na uprawianie sportu nadmierne przyk豉danie wagi przez sportowc闚 do ich potrzeb erotycznych, a one przecie „bardzo os豉biaj”; zatem „po doznaniach erotycznych lepiej jest nie trenowa” (s. 72). Takich zawodnik闚 豉two jest wed逝g autora rozpozna: „Wiele te m闚i, 瞠 przychodz帷y na treningi s po rozpustnych doznaniach cielesnych. S s豉bsi, maj p造tki oddech, nieskoordynowane ruchy, bledn przy wysi趾u...” (s. 68).

Filostrat sygnalizuje tak瞠 aktualn niestety r闚nie dla wsp馧czesnego nam 篡cia sportowego korupcj: „Tak zbytkowne 篡cie rozbudza te 膨dze erotyczne i prowadzi atlet闚 do wykrocze pieni篹nych oraz sprzedawania czy te kupowania zwyci瘰tw. Jedni sprzedaj swoj s豉w, gdy, jak s康z, maj wielkie potrzeby, drudzy j kupuj, by nie odnosi zwyci瘰tw z trudem, bo wol p璠zi przyjemne 篡cie...” (s. 64).
A tak wygl康aj, wed逝g Filostrata, wady i zalety dobrego trenera, kt鏎y przecie przeprowadza rekrutacj przysz造ch zawodnik闚: „Trener nie powinien by gadu陰 ani te cz這wiekiem wys豉wiaj帷ym si nieporadnie, 瞠by nie marnowa treningu, ani te co tam b彗a, bo inaczej nie potrafi” (s.41). Trener ocenia przydatno嗆 zawodnika wed逝g nast瘼uj帷ych kryteri闚: „ [...] jakie jest jego pochodzenie i ojczyzna, kim jest jego ojciec i jaki jest jego r鏚, czy jest cz這wiekiem wolnym, czy aby nie b瘯artem, a przede wszystkim, czy jest w odpowiednim wieku. Niech stwierdzi te, czy jest opanowany, czy mo瞠 nie panuje nad sob, czy ma nadmierne pragnienie, czy lubi si objada, czy jest odwa積y, czy tch鏎zliwy” (s.41).





(zdj璚ie nr.14: Myron. Dyskobol, V w. przed Chr., kopia rzymska, Rzym, Musei Vaticani )

Autor prezentowanego traktatu zwraca uwag na indywidualny charakter treningu, dostosowany m. in. do nastroju trenuj帷ego: „Usposobienie atlet闚 odczuwaj帷ych niepok鎩 powinno by r闚nie przedmiotem troski poprzez nastrajaj帷e ich dobre s這wa. Nale篡 ich trenowa tak, jak cierpi帷ych na bezsenno嗆, czy te 幢e trawi帷ych. Systematyczne 獞iczenia w tym wzgl璠zie wyjd im na korzy嗆, gdy l瘯liwe umys造 ucz si tym ch皻niej, jak nale篡 si broni. Niespodziewane zm璚zenia bywaj pocz徠kiem choroby [...] Ka盥e wybicie si z rytmu 獞icze [...] jest z造m lekarstwem na zm璚zenie, gdy nie wzmacnia kondycji, ale j os豉bia. Tak winien wygl康a m康ry trening maj帷y na wzgl璠zie odr瑿no嗆 ka盥ego atlety” (s. 73).

Autor s逝sznie uwa瘸, 瞠 trener musi by dobrym obserwatorem predyspozycji naturalnych zawodnika i umie rozpozna ju po oczach kandydata jego cechy charakteru. Trener powinien przestudiowa sylwetk zawodnika tak, jak to czyni rze嬌iarze: „Ko軼i stopy winny odpowiada ko軼iom r瘯i, ko軼i podudzia tym w przedramieniu, a ko軼i ramienia ko軼iom udowym, barki po郵adkom, a plecy mo積a zestawi z brzuchem, piersi za winny by tak samo wypuk貫 jak uda. O wygl康zie ca這軼i przes康za g這wa i ta powinna by we w豉軼iwych proporcjach” (s. 42).

Dobrymi atletami s sportowcy dobrze umi窷nieni: „Tacy nadaj si szczeg鏊nie do zapas闚. S zr璚zni, zwinni, gwa速owni w ataku, lekcy, szybcy, maj r闚no napi皻e musku造 i unikaj wielu niebezpiecze雟tw i trudno軼i, wykorzystuj帷 w walce zar闚no nogi, kark jak i g這w” (s. 55). Ciekawe, 瞠 przerost muskulatury trafnie uznaje Filostrat za przeszkod w rozwijaniu szybko軼i biegacza: „Niech odznaczaj si te proporcjonalnymi musku豉mi, gdy ich przerost jest zb璠nym w璠zid貫m w rozwini璚iu szybko軼i” (s. 50). Cechami wytrzyma造ch atlet闚, s zatem, wedle Filostrata: „j璠rno嗆 cia豉, gibko嗆, muskulatura, sprawno嗆 bioder i pogodne spojrzenie, kt鏎e opuszcza flegmatyk闚. B璠帷y cholerykami s zdolni z powodu podatno軼i natury popa嗆 w sza” (s. 58). Tak wi璚 wa積ym elementem sk豉daj帷ym si na obraz „doskona貫go” sportowca jest r闚nie odpowiedni temperament; w tym momencie Filostrat podkre郵a, 瞠 sportowcy „獞icz帷, pozostawali zdrowi do p騧nej staro軼i. Niekt鏎zy startowali w o鄉iu olimpiadach, a nawet dziesi璚iu...” (s. 62).

Dzisiejszego czytelnika, a w szczeg鏊no軼i – uprawiaj帷ego sport, traktat Filostrata O atletyce mo瞠 wprowadza w zdumienie tym, jak wymogi oraz kulisy sportu pierwszych wiek闚 naszej ery (dotycz帷e treningu, szkolenia, rywalizacji, od篡wiania, wypoczynku) w znacznej cz窷ci mog by bliskie tak瞠 wsp馧czesnym sportowcom i trenerom. Traktat ten jest doskona陰 ilustracj greckiego idea逝 po陰czenia doskona這軼i cia豉 i umys逝 – okre郵anego znanym terminem kalokagathia. Z tego te wzgl璠u polecamy t niezwykle ciekaw lektur wszystkim, kt鏎zy interesuj si histori sportu oraz jego antycznymi korzeniami.

Flawiusz Filostratos: O atletyce
Z j瞛yka greckiego prze這篡, wst瘼em i komentarzem opatrzy Marian Szarmach
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Miko豉ja Kopernika, Toru 2013, s. 102
ISBN: 978-83-231-3030-7
www.wydawnictwoumk.pl

Aut.: Helena Cichocka, Jan W這darek Warszawa, grudzie 2013
Rej.757./ J.W. – 71/2013.12.07/ JWIP.PL
Aktualizacja 2014.06.10, godz.22:58



Nie nale篡 rozpoczyna treningu si這wego pod wp造wem 鈔odk闚 dopinguj帷ych i odurzaj帷ych. Przed wykonywaniem opisanych tutaj metod treningowych i 獞icze nale篡 si skonsultowa z lekarzem. Autorzy i w豉軼iciel strony JWIP.PL nie ponosz jakiejkolwiek odpowiedzialno軼i za skutki dzia豉 wynikaj帷ych bezpo鈔ednio lub po鈔ednio z wykorzystania informacji zawartych na tej stronie.
Ostatnie Artyku造
Zmar Antoni Ko貫...
Pozdrowienia z wa...
Przemys豉w Kwiatk...
Stawia貫m na wsze...
Cytryna na zdrowi...
Flesz
Julia Uszakowa, pa盥ziernik 2010
Julia Uszakowa, pa盥ziernik 2010
J. KOΡUN Z DZIEWCZ邛AMI, ROSJA
Na forum
Tylko aktywnych zapraszamy na forum
oraz
do Pionier闚



















































Je瞠li na tej stronie widzisz b陰d, napisz do nas.

Jan W這darek | Historia | Sylwetki | Wywiady | Porady | Trening | Dietetyka | Medycyna | Wspomaganie | Sterydy | O鈔odki | R荅NE